Anne van Leeuwen heeft een grote glimlach op haar gezicht als onze groep verschijnt op ’t Gagel, lentelandboerderij in Lochem. Samen met haar man Ricardo en Roos en Daan draagt zij zorg voor deze bijzondere plek. Ze is opgegroeid in de Zaanstreek en heeft kunstgeschiedenis gestudeerd. Ze heeft haar studie met wat jaren verlengd, omdat haar interesse ook uitging naar biologie.
Deze combinatie van studies representeert heel mooi haar/ of eigenlijk het algemene vraagstuk waarom cultuur en natuur niet naast elkaar staan, maar eerder tegenover elkaar. Hoe zorg je dat iedereen wint? Deze vraag blijft hangen.
Verschil tussen duurzaam en regeneratief
We gebruiken massaal het woord duurzaam en dit speelt in op de vraag hoe we een minder negatief wezen kunnen zijn. Is dit dan het hoogst haalbare? Eigenlijk is dit in de kern geen fijne vraag.
De term regeneratief gaat een stap verder en draait om wederkerigheid. In plaats van minder slecht te zijn, focus je op het maximaliseren van je positieve impact. In de landbouw betekent dit concreet: het herstellen van de bodemkwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit. Inheemse volkeren passen deze principes al eeuwenlang toe; wij herontdekken ze nu in onze westerse samenleving.
Iedere actie moet leiden tot meer leven
Anne is samen met haar liefde Ricardo, en beiden hebben zij de wereld over gereisd en vanuit daar onderzocht hoe regeneratieve systemen werken. Zo verbleef Ricardo een tijd in Costa Rica om zich onderdeel te voelen van een eco-systeem. Door te tuinieren voor de kikkers, in plaats van ze alleen te observeren, ontstond er letterlijk meer leven.
Sinds ik het programma van “Voedsel anders” volg bij de Groene Afslag doorzie ik de complexiteit van het systeem beter. En dat blijkt wederom bij ’t Gagel ook zo te werken. De impactrapporten behelzen een groot deel van de tijd van Anne. Het herstellen van deze plek gaat om wezenlijk werk in een complex systeem.
Het succes van deze plek wordt pas erkent wanneer de cijfers ‘gezond’ zijn. En ook de omgeving van ’t Gagel is belangrijk. Zo wordt er regelmatig koffie gedronken met de (naaste) buren om zo ieder in zijn/haar waarde te laten. Waar het gebruik van antibiotica van de buurman een negatief effect kan hebben op het bodemleven van ’t Gagel kan het zaad van ’t Gagel overwaaien naar de buurman en niet bevorderlijk zijn voor zijn landschap.
De kracht van een natuurlijk evenwicht
De visie op natuur verschilt onderling vaak minder dan je denkt. Neem de buurman van ’t Gagel: hij geniet van de prachtige pinksterbloemen, en zijn koeien vinden ze heerlijk. Maar er zit een schaduwkant aan: de melkopbrengst daalt erdoor met 0,5%, waardoor hij zijn zakelijke doelen niet haalt. Die complexiteit zorgt begrijpelijkerwijs voor wantrouwen in het huidige systeem, en dat is ontzettend zonde.
Samenwerken met de natuur
Het ideaal is een landschap zoals ’t Gagel, waar een natuurlijke habitat centraal staat. Het principe is simpel. Als er genoeg natuurlijke voeding is voor slakken, laten ze de sla met rust. Voeg daar een paar vrolijke eenden aan toe, en het ‘slakkenoverschot’ wordt op een natuurlijke manier opgelost.
Hetzelfde zagen we bij de woelmuizen. Hele muizenfamilies hielpen mee om de bodem los te maken. Om te voorkomen dat het er té veel werden, boden uilenkasten uitkomst: de natuur hield zichzelf in evenwicht.
De natuur als bewijsvoering
Zo ontstaat een systeem met een gezond bodemleven waarbij dikke impactrapporten overbodig worden; de bloeiende natuur is zelf het bewijs dat het werkt. ’s Middags mochten we zelf de handen uit de mouwen steken op het land. Tussen het werken door ontstonden er diepe gesprekken. Het leven voelde op dat moment precies zoals het bedoeld is.
Meer informatie over het programma “Voedsel anders doen
